Esin Yücel (2018), Leon Festinger'in Bilişsel Uyumsuzluk Kuramı

İnsanlar kendilerini zeki, ahlaklı, yetenekli, başarılı gibi olumlu özelliklere sahip bireyler olarak görme ihtiyacı hissetmektedir. Buna karşılık, bu tür olumlu özellikler ile çelişen bilgiler ile karşılaşıldığında, genellikle rahatsızlık hissedilmektedir. Örneğin, akademik başarıya önem veren ve kendisini alanında başarılı olarak gören bir akademisyen için, çalışmasının gönderdiği dergi tarafından reddedilmesi sonucunda doğal bir tepki olarak rahatsızlık ve hayal kırıklığı gelişecektir. Başka bir örnekte, sigara bağımlılığı bulunan kişi, bilinen tüm zararlarına rağmen sigara kullanmaya devam ettiği için dışarıdan bakıldığında çoğunlukla öyle görünmese bile, rahatsızlık yaşar. Bu tür bir rahatsızlık, yani kişinin kendisine yönelik var olan benlik algısı ile örtüşmeyen bilgiler ile karşı karşıya kalındığında gelişen olumsuz duygu, sosyal psikoloji alanyazınında bilişsel çelişki1 olarak tanımlanmaktadır. Bilişsel çelişkinin nasıl işlediğinin bilimsel olarak açıklanmasında, Amerikalı sosyal psikolog Leroy Festinger2 tarafından ileri sürülen bilişsel çelişki kuramı öncü bir rol üstlenmiştir.